Czy warto korzystać z aplikacji do nauki języków? Czy aplikacja pomoże nauczyć się mówić, czy jest tylko narzędziem do powtórek? Ten sposób nauki jest niewątpliwie wygodny i łatwo dostępny. Jak ich używać, aby nauka języka była efektywna?

U kogo sprawdzą się aplikacje do nauki języków? 
To może zabrzmieć dziwnie, ale… aplikacje nie są rozwiązaniem, które będzie dobre dla każdego. Używane jako jedyna metoda nauki języka mogą wywoływać chaos i brak struktury. Stosowane przez zaawansowanych użytkowników języka – niepotrzebnie opóźniać postęp w zdobywaniu umiejętności.

Dla kogo więc odpowiednie są aplikacje do nauki języków?

• początkujący – osoby rozpoczynające naukę języka, chcące przełamać pierwsze lody i oswoić się z wymową;
• nie lubiący notowania – jeśli notowanie nie jest dla  Ciebie pomocnym elementem uczenia się, przy używaniu aplikacji  nie będziesz przeżywać szoku związanego z „ulotnością” treści;
• poszukujący darmowych opcji nauki – tutaj pojawia się haczyk, ponieważ bezpłatne wersje aplikacji są zazwyczaj albo bardzo mocno okrojone (np. Memrise, Busuu, Mondly, Babbel), albo naszpikowane (coraz bardziej nachalnymi) reklamami – jak w przypadku Duolingo;
• chcący nauczyć się wymowy bez zajęć z lektorem – osoby, dla których nagrania będące elementem podręczników nie są wystarczające, które potrzebują interaktywności, docenią naukę wymowy przy pomocy aplikacji;
• potrzebujący umocnień, aby budować nawyk – aplikacje stosują cały wachlarz technik behawioralnych,  aby zachęcić do regularnej nauki, co dla jednych jest motywujące, a innych – irytuje i zniechęca;
• ci, którym nie przeszkadza chaos – powtórki oparte na algorytmach dla wielu osób są zbyt chaotyczne.

Jak widać, korzystanie z aplikacji do nauki języków obcych może przynosić wiele korzyści. Pod warunkiem, że system ten nie jest dla Ciebie zbyt przytłaczający. Niektórzy użytkownicy odnoszą wrażenie, że funkcje mające pomóc w ich użytkowaniu, w rzeczywistości… utrudniają życie. Przykład? Algorytm powtórek. Powtórki odbywają się automatycznie, zazwyczaj w oparciu o tzw. krzywą zapominania. Twórcy programów do nauki języków często podkreślają więc, że ich metoda jest udowodniona naukowo. Nie pomaga to, gdy sami chcemy coś powtórzyć, a algorytm „decyduje”, że powinniśmy uczyć się czegoś innego.

Testowałam aplikacje do nauki języków. Moje wrażenia, wnioski i obserwacje 
Postanowiłam sama zweryfikować, jak aplikacje do nauki języków obcych sprawdzają się w praktyce. Przez ponad rok korzystałam z kilku aplikacji. W skrócie: czy warto ich używać? I tak, i nie. Tak – bo stanowią świetny start do oswojenia się z wymową i pozwalają łatwo zapamiętać słowa. Nie – bo na dalszym etapie nauki hamują rzeczywisty progres oraz wprowadzają niepotrzebne zamieszanie.

Która aplikacja wywarła na mnie najbardziej pozytywne wrażenie? Na pierwszym miejscu było zdecydowanie Prestonly, stworzone przez wydawnictwo Preston Publishing. Treści w aplikacji są kompilacją materiału z wielu podręczników tego wydawnictwa – co sprawia, że mają przejrzystą strukturę, czego bardzo brakowało mi w innych aplikacjach. Od razu muszę jednak zaznaczyć, że najlepsze efekty nauka z Prestonly dawała w przypadku tych języków, których dopiero zaczynam się uczyć – czyli niemieckiego i hiszpańskiego. Łatwe zapamiętanie wyrażeń, interaktywna nauka wymowy, czytelne objaśnienia. Jednak jeśli chodzi o naukę na bardziej zaawansowanych poziomach, metody oferowane przez którąkolwiek z aplikacji okazały się fiaskiem. Francuski? Więcej nauczyłam się podczas jednego  tygodnia nauki w szkole, niż z aplikacjami. Nie pomogło nawet notowanie w pliku tekstowym. Angielski? Na poziomie C2 sztywne dopasowywanie wyrażeń i tłumaczenie ich było dla mnie bez sensu. W porównaniu do nauki z lektorem, brakowało mi skupienia na niuansach, elastyczności, konwersacji czy ćwiczenia form pisemnych.

Próbowałam sobie ułatwić naukę poprzez robienie notatek. Treści w aplikacji niemal zawsze wydają mi się zbyt ulotne, szybko znikające. W przypadku Prestonly, miałam otwarty plik tekstowy, do którego kopiowałam notatki z aplikacji. Jednak już po tygodniu zobaczyłam, że lepiej zapamiętuję, ucząc się z pomocą podręcznika, zeszytu i nagrań. Najlepiej – również z udziałem osoby, z którą można porozmawiać.

Jeśli chodzi o podobieństwo metod nauczania do kontekstów zastosowania języka w życiu codziennym, wygrywa Memrise. Za wyjątkiem krótkich filmików – bardzo sztucznych scenek – które mają ułatwiać zapamiętywanie wyrażeń. Dla mnie były irytujące, cringe’owe. Natomiast słowa wymawiane przez miejscowych – świetny pomysł. Ponownie jednak wystąpiło to samo zjawisko, co w przypadku wszystkich pozostałych aplikacji: dobre do początkowych etapów nauki języka, niemal bezużyteczne na zaawansowanych poziomach. Podobnie było z Duolingo, choć tutaj miałam jeszcze większe, niż zazwyczaj poczucie tracenia czasu. Rozsypanki wyrazowe czy tłumaczenie bezsensownych zdań, niestosowanych na co dzień. Wszystko to w czasie, który mogłabym poświęcić na realną naukę mówienia. Duolingo jednocześnie zniechęciło mnie nachalnością. Dla mnie celem są niekoniecznie codzienne powtórki i nabijanie wielodniowej passy („streak”), lecz wysokojakościowa nauka. Pomimo, że wyłączyłam wszystkie powiadomienia i przypominacze, aplikacja i tak znajdowała sposoby, aby mną manipulować. Przykład? Zapałakana sówka, będąca maskotką marki. To właśnie nachalność zraziła mnie do Duolingo. 

W moim przypadku nie sprawdziła się aplikacja Mondly. Pomimo estetycznego interfejsu, jej funkcje irytowały mnie na tyle, że w ogóle nie byłam w stanie się skupić. Niewątpliwą zaletę miała aplikacja Drops: pomogła mi przyswoić sporo niemieckich słówek. Mocno denerwowała mnie Fiszkoteka: nagrania wymowy słów brzmiały sztucznie, czego na dłuższą metę nie byłam w stanie tolerować. Najbardziej zaskakującym efektem jest progres, jaki zrobiłam po… zrezygnowaniu z aplikacji. Ta sama częstotliwość nauki, ale przy użyciu podręcznika i nagrań, daje w moim przypadku dużo lepsze rezultaty.

Pozytywnym zaskoczeniem okazało się Busuu, które testowałam pod kątem nauki niemieckiego. Ćwiczenia ułożone w taki sposób, aby tworzyły dialogi to naturalna metoda przyswajania wiedzy. Bardzo spodobała mi się w tej aplikacji funkcjonalność umożliwiająca konwersację z innymi użytkownikami z całego świata.

„Uczę się od dawna i nic nie umiem” – brak efektów nauki z aplikacją 
Myślałam, że jestem osamotniona w powyższym problemie. Codziennie poświęcałam sporo czasu na naukę, jednak miałam wrażenie, że treści – dość ulotne – znikają, nie zakorzeniają się w umyśle. Przeniesienie ich na umiejętność mówienia czy pisania wydawało się być… niemożliwe. Według aplikacji byłam już na poziomie A2 z niemieckiego, w praktyce – umiałam powiedzieć zaledwie cztery wyrażenia. Francuski? Uczyłam się nowych słów, poznawałam gramatyczne niuanse a mimo to tkwiłam w miejscu. Nie potrafiłam przełożyć wiedzy zdobytej przy pomocy aplikacji na umiejętność rozmowy. W porównaniu do solidnej znajomości języka zdobytej w szkole, aplikacja zdawała się oferować fragmentaryczną, chaotyczną (pomimo tematycznego pogrupowania) mieszankę słów, zwrotów i gramatyki. Która, niestety, magicznie znikała, gdy trzeba było użyć języka w realnym świecie.

Byłam ciekawa, czy aplikacje lepiej sprawdzają się w przypadku osób mających negatywne doświadczenia z nauką w szkole. Zapytałam moją przyjaciółkę – która w szkole nie była w stanie nauczyć się angielskiego – o wrażenia dotyczące Duolingo. Początkowo była zachwycona: głównie z powodu braku czynników, które w szkole wywoływały stres i zmniejszały zdolność uczenia się. Podobał się jej również dynamiczny charakter aplikacji – podkreślała, że nauka nie jest nudna. Jednak po dwóch latach powiedziała: „uczę się od dawna i nic nie umiem – czy ty też tak masz?”. Tak. Musiałam przyznać, że też tak mam.

Ciężko jednoznacznie stwierdzić, dlaczego codzienny wysiłek poświęcany na naukę języka z aplikacją może nie dawać żadnego realnego wzrostu umiejętności. Jedną z przyczyn może być brak rozmowy – uczysz się języka, ale nie uczysz się mówić. W moim przypadku był to również brak notatek. Notowanie znacząco pomaga mi w zapamiętywaniu. Mózg łatwiej uczy się nowych treści, mogąc je przetworzyć: np. sformułować notatkę, zbudować zdanie. Teoretycznie, aplikacje oferują podobne funkcje, jednak w praktyce niewiele to pomaga. Manfred Spitzer w książce „Cyfrowa demencja. W jaki sposób pozbawiamy rozumu siebie i swoje dzieci” szczegółowo opisuje ten mechanizm. Działa on wielopoziomowo, ale głównym komponentem jest wymuszona bierność: aplikacja sama dostarcza materiał, zwalniając mózg z obowiązku aktywnego przetwarzania wiedzy. Zadaniem użytkownika jest powtarzać i „przeklikiwać” przez ćwiczenia – co w przypadku języków obcych nie buduje wzorców potrzebnych do używania języka w praktyce.

Kilka sygnałów, że aplikacje do nauki języków obcych nie są dla Ciebie

• Codziennie korzystasz z aplikacji, przechodzisz na nowe poziomy, lecz gdy musisz używać języka obcego w życiu codziennym, masz problem z formułowaniem wypowiedzi.
• Masz wrażenie, że treść z aplikacji „szybko znika”, że nie masz możliwości samodzielnego powrotu do wybranych treści – tak, jak w zeszycie lub podręczniku.
• Frustruje Cię, że algorytm sam podsuwa Ci, co masz powtarzać, podczas gdy czujesz, że potrzebujesz powtórzyć coś innego.
• Zauważasz, że robisz mnóstwo ćwiczeń, ale tłumaczysz wyrażenia w głowie; nie uczysz się myśleć w obcym języku.
• Zapamiętujesz sporo słów i pojedynczych wyrażeń, rozumiesz język, lecz nadal nie mówisz.
• Czujesz się jak w grze, której celem jest przeklikanie do kolejnego poziomu, a nie – zdobycie realnych umiejętności rozmawiania.
• Irytuje Cię, gdy poprawnie wykonasz ćwiczenie, ale algorytm ocenia je jako błędne.
• Odnosisz wrażenie, że pomimo nabijania „leveli”, Twoje umiejętności są nadal na tym samym poziomie.
• Zauważasz, że to, czego się nauczyłeś, w większości… znika.

Nieskuteczność testów poziomujących – zautomatyzowane narzędzia a rzeczywistość 
Niektóre aplikacje, m. in. Duolingo, oferują testy pozwalające na ustalenie poziomu nauczania. Problem w tym, że opierają się one na metodach, które nie odzwierciedlają rzeczywistości. Efekt? Wskazany przez aplikację poziom jest zupełnie inny od realnego. W przypadku niektórych testowanych przeze mnie aplikacji ta rozbieżność była skrajna. Dobry i wiarygodny test poziomujący wymaga sprawdzenia umiejętności językowych w rzeczywistych warunkach. Innym ważnym aspektem skuteczności testu jest możliwość oceny każdego z obszarów osobno: czytanie ze zrozumieniem, słuchanie, mówienie, wypowiedzi pisemne, słowotwórstwo, gramatyka. Bez tego łatwo o uogólnienia, które w rezultacie prowadzą do utkwienia na tym samym poziomie. Odpowiedzią na ten problem jest nasz innowacyjny Test Poziomujący^TM, który sprawdza znajomość języka w sposób jak najbliższy codziennemu użytkowaniu. Wykonanie testu jest możliwe za darmo, podczas bezpłatnej lekcji próbnej.

Jak aplikacje manipulują użytkownikami? 
Wiele osób korzystających z aplikacji zauważa, że taki sposób nauki nieco ogranicza zdolność samodzielnego myślenia. Gorzej, gdy algorytm i marketing wpływają również na emocje – np. próbując wpędzić użytkownika w poczucie winy, ilekroć potrzebuje kilkudniowej przerwy w korzystaniu z aplikacji. Z takich praktyk znane jest w szczególności Duolingo. Twórcy aplikacji czerpią korzyści z uzależniania klientów od ich produktów. Wielu ludzi jednak zmaga się z realnym cyfrowym nałogiem i robi wszystko, aby się od niego uwolnić – często nieskutecznie. Taktyka polegająca na wymuszaniu codziennego korzystania z aplikacji nie tylko nie pomaga w tym, a wciąga jeszcze głębiej.

Po czym poznać, że aplikacja Tobą manipuluje i jak się od tego uwolnić? 

• „Wszystko albo nic” – marketing oparty na mylnym przekonaniu „tylko nasza metoda pozwoli Ci nauczyć się mówić po angielsku”, „tylko z tą metodą osiągniesz rezultaty (…)” – jeśli np. lektor lub szkoła językowa mówiłby, że tylko z nim/i nauczysz się języka, od razu brzmiało by to podejrzanie; w przypadku aplikacji  często jest to uzasadniane np. jako „metoda oparta na neuronauce” – w tym przypadku warto zaufać własnej intuicji i zauważyć, że większość aplikacji reklamuje się w podobny sposób;
• „wszystko albo nic”, ale w wersji „ucz się bez przerwy” – funkcjonalności takie, jak utrzymywanie wielodniowej „passy”, zdobywanie punktów mają nie tylko zachęcić Cię do ciągłego korzystania, ale także „ukarać”, gdy zdecydujesz się odłożyć aplikację. To zdecydowanie nie pomaga w utrzymywaniu cyfrowej higieny. 
• metoda zdartej płyty – reklamy powtarzane do skutku, czyli: do momentu, kiedy zdecydujemy się wykupić płatny pakiet;
• szantaż emocjonalny – wspomniana wcześniej zapłakana sówka lub inne metody grania na emocjach w taki sposób, abyś miał wyrzuty sumienia, gdy przestajesz korzystać z aplikacji;
• mit „czas spędzony z aplikacją = wzrost umiejętności mówienia” – nie byłoby w tym nic złego, tyle, że… to fałszywa obietnica. Sprawdziłam to i niestety, nie ma jednoznacznej zależności;
• porównywanie z innymi metodami nauczania – sugerowanie, że metoda jest skuteczniejsza np. od kursów językowych na uczelni. Po rocznym testowaniu okazało się, że… nie jest.
• pułapka utopionych kosztów – wrażenie, że muszę nadal się uczyć – pomimo braku efektów –  bo np. opłaciłem subskrypcję.

Powyższe metody są bardzo skuteczne. Zapewniają twórcom aplikacji stabilny dopływ zysków. Czasem ciężko zobaczyć inny punkt widzenia, zwłaszcza w sytuacji bycia zarzuconym tym rodzajem narracji. Najskuteczniejszym sposobem zmierzenia się z nią jest realne przyjrzenie się rezultatom: czego się nauczyłem? w jakich sytuacjach potrafię się dogadać? Jeśli okazuje się, że niewiele się zmieniło, łatwo jest zrozumieć, że korzyści są sztucznie zawyżane. Na co szczególnie łatwo się nabrać, jeśli np. zauważamy, że umiemy dużo więcej wyrażeń, niż wcześniej, ale nie sprawdzamy w praktyce, w jaki sposób przekłada się to na zdolność konwersacji.

Co zamiast aplikacji, jeśli nie stać Cię na indywidualne lekcje? 
Niewątpliwą zaletą aplikacji do nauki języków obcych jest ich niski koszt. Po podzieleniu opłaty za subskrypcję na 12 miesięcy, cena może wydawać się naprawdę niska. Z tego powodu nauka języka obcego z aplikacją może dla wielu osób jawić się jako jedyne finansowo dostępne rozwiązanie. Nie dla każdego jest to jednak dobry pomysł – zwłaszcza, gdy zauważasz,  że czas spędzany z aplikacją nie poprawia Twoich umiejętności językowych.

Dostępne alternatywy dla aplikacji to: 

• podręczniki z nagraniami – przeznaczone do samodzielnej nauki – zazwyczaj kosztują ok. 40 – 60 zł. Stworzone są w taki sposób, aby umożliwić samodzielną naukę i sprzyjają zapamiętywaniu poprzez liczne ćwiczenia. Dzięki przejrzystej strukturze oraz nauce wyrażeń w kontekście ułatwiają zapamiętywanie. Osobom, które nie lubią uczyć się samemu, polecam namówić kogoś do wspólnych ćwiczeń – w moim przypadku działało to bardzo motywująco.
• kursy grupowe – są dużo tańsze od lekcji indywidualnych, a dzięki małym grupom (np. 2-4 osoby) są tak samo skuteczne;
• lekcje indywidualne, ale rzadziej, niż co tydzień – jeśli nie stać Cię na kurs, ale chcesz być w kontakcie z językiem lub nauczyć się czegoś, co w samodzielnej nauce stanowiłoby wyzwanie, dobrym rozwiązaniem mogą być pojedyncze lekcje np. raz w miesiącu lub rzadziej – jeżeli potrzebujesz konwersacji, korepetycji lub chcesz przełamać blokadę językową. Podczas darmowej lekcji próbnej możesz się przekonać, jaka forma nauki najbardziej Ci odpowiada.

Podsumowując: czy to znaczy, że nauka z aplikacją jest tylko i wyłącznie stratą czasu? Niezupełnie. Aplikacja może być dobrym narzędziem wspomagającym naukę wymowy, ułatwiającym zapamiętanie słów i wyrażeń. Warto jednak pamiętać, że nie powinna być jedynym sposobem uczenia się – inaczej może prowadzić do rozczarowania brakiem rezultatów i poczucia nieskuteczności wysiłków, pomimo regularności oraz determinacji. Jeśli masz poczucie, że uczysz się od lat, a nadal nie mówisz — czasem wystarczy jedna rozmowa z drugim człowiekiem, żeby poukładać chaos i ruszyć dalej.

Najczęściej zadawane pytania o aplikacje do nauki języków

Czy aplikacje do nauki języków naprawdę pomagają mówić po angielsku? 
Aplikacje są dobre do zapamiętywania słownictwa, oswajania się z wymową i budowania nawyku nauki, ale używane jako jedyna metoda rzadko prowadzą do płynnej mowy. Brak realnych rozmów, prawdziwych interakcji ogranicza postęp w konwersacjach.

Dla kogo aplikacje do nauki języków są najbardziej użyteczne?  
Najlepiej sprawdzają się u osób, które dopiero zaczynają naukę i chcą przyswoić podstawowe słownictwo oraz rytm nauki. Mogą być też dodatkiem do innych metod – np. podręcznika, konwersacji lub zajęć z lektorem.

Dlaczego niektórzy uczący się nie robią postępów mimo regularnego korzystania z aplikacji? 
Częstym problemem jest to, że aplikacje uczą głównie słówek i prostych zdań, ale nie oferują naturalnego feedbacku na żywo, ani wystarczająco dużo praktyki w codziennych sytuacjach. Sprawia to, że uczący się może „utknąć” bez realnego rozwoju mówienia i rozumienia kontekstu.

Czy aplikacje językowe mogą zastąpić lektora lub kurs?  
Nie. Aplikacje nie dostarczają spersonalizowanej informacji zwrotnej – działają w oparciu o algorytmy dopasowujące się do działań użytkownika. Program nauki również jest dopasowywany automatycznie. Nauczyciel lub kurs zapewniają dużo bardziej realistyczny przebieg nauki, dostosowany do rzeczywistych potrzeb i sytuacji. Jest to szczególnie mocno odczuwalne w przypadku średniozaawansowanych i zaawansowanych.

Jakie są główne wady aplikacji do nauki języków? 
Najczęściej wymieniane wady to: brak realnej interakcji językowej, ograniczona praktyka mówienia, monotonia i brak głębszej immersji w język. Inną wadą jest nadmierna zależność od mechanizmów gry (np. streaków), które mogą odciągnąć od prawdziwego uczenia się.